19 listopada – Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Przemocy wobec Dzieci

Dzień przeciwko przemocy19 listopada już po raz piętnasty obchodzimy Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Przemocy wobec Dzieci. Powstał on z inicjatywy szwajcarskiej Fundacji „Światowy Szczyt Kobiet” (ang. Women’s World Summit Foundation, WWSF). Obecnie ponad 700 organizacji pozarządowych z ponad 100 krajów tworzy międzynarodową koalicję, która inicjuje obchody, organizuje krajowe i lokalne akcje, adresuje postulaty i rekomendacje do rządów swoich krajów. Polską organizacją w koalicji jest Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (Dawniej Fundacja Dzieci Niczyje).

W Polsce, pomimo wprowadzenia w 2010 roku prawnego zakazu bicia dzieci, nadal panuje szerokie przyzwolenie dla stosowania fizycznego karcenia i dyscyplinowania najmłodszych.  Dominujące w społeczeństwie argumenty potwierdzające, a nawet nobilitujące skuteczność karania cielesnego opierają się jednak na błędnych przekonaniach i przesądach, nie zaś na rzetelnych dowodach wynikających z badań naukowych.

We współczesnej literaturze psychologicznej i pedagogicznej panuje zgodne przekonanie co do tego, iż kary fizyczne są nie tylko nieskuteczne, ale mogą wywoływać poważne szkody. Szerzej o konsekwencjach stosowania przysłowiowego klapsa pisała m.in. Irena Pospiszyl, przytaczając argumenty świadczące o szkodliwości stosowania takiej metody dyscyplinowania dziecka. Przede wszystkim autorka zauważa, że klaps nie uczy dziecka niczego pozytywnego, lecz daje mu komunikat, iż silniejszy może stosować przemoc i sprawiać innym ból. Kary fizyczne pokazują także dziecku, iż można wymusić na innych pewne zachowania poprzez stosowanie siły. Zdaniem Ireny Pospiszyl, stosowanie klapsów świadczy ponad to o „niedowładzie komunikacyjnym” między rodzicem a dzieckiem. Można to rozumieć jako braki w umiejętnościach i kompetencjach komunikacyjno-wychowawczych rodziców, które poprzez stosowanie kar fizycznych nie tylko się nie poprawiają, ale mogą się pogłębiać.

Bicie dzieciWymierzanie dziecku fizycznej kary czy to w formie klapsa, bicia ręką, pasem czy innym przedmiotem niesie za sobą także upokorzenie, wstyd i złość dziecka. Dlatego często kary cielesne rozpatruje się także w kontekście krzywdy psychicznej wyrządzanej dziecku. Do najczęstszych skutków doświadczania przez dzieci kar fizycznych należą:

Skutki psychologiczne i behawioralne:
– niska samoocena
– poczucie winy i wstydu
– podwyższony poziom agresji (także autoagresja)
– trudności w odczuwaniu empatii
– poczucie alienacji
– poczucie odrzucenia
– podwyższony poziom lęku
– napięcie
– nadpobudliwość
– problemy z utrzymaniem koncentracji
– zaburzenia snu
– nocne moczenie
– skłonność do poniżania innych i przemocy
– skłonność do depresji, próby samobójcze

Skutki fizyczne:

– uszkodzenia ciała: utrata przytomności, krwawienie, złamane kończyny, uszkodzone oko, rany wymagające nałożenia szwów, omdlenia, ból, w skrajnych przypadkach – nawet śmierć;

Bardziej obrazowo o tym, jak bicie wpływa na świat dziecięcych przeżyć mówi spot jednej ze społecznych kampanii Fundacji Dzieci Niczyje (obecnie Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę), który warto sobie w tym szczególnym dniu przypomnieć:

Źródła:

  1. Halemba K., Izdebska A., Kary fizyczne w wychowaniu dzieci – uwarunkowania i konsekwencje, w: Dziecko krzywdzone, Nr 3 (28) 2009, za: A Straus, Demystifying the defenses of corporal punishment, 2008.
  2. Pospiszyl I., Charakterystyka zjawiska przemocy w rodzinie, w: Razem przeciw przemocy, pod red. I. Pospiszyl, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 1999
  3. Strona kampanii Fundacji Dzieci Niczyje „Dzieciństwo bez przemocy”, http://dziecinstwobezprzemocy.pl