Czy Twoje dziecko jest uzależnione od Internetu?

Zauważyłeś, że Twoje dziecko wiele godzin spędza w sieci i  obawiasz się, że mogło uzależnić się od aktywności w Internecie?  Sprawdź jakie sygnały mogą świadczyć o nadużywaniu Internetu przez dziecko, jakie kroki możesz podjąć aby mu pomóc, a także jakie korzyści – Ty i Twoje dziecko – możecie odnieść korzystając z pomocy psychoterapeuty.

Objawy – jak poznać, że dziecko nadużywa Internetu?

Uzależnienie od InternetuPierwszym i podstawowym krokiem do tego, aby pomóc młodej osobie uzależnionej od Internetu, jest rozpoznanie, że problem ten jej dotyczy. Najbardziej prawdopodobne jest, że pierwsze sygnały nadmiernego korzystania z Internetu zauważą rodzice, bądź opiekunowie dziecka. Warto przy tym wiedzieć, że sam czas spędzany w sieci nie jest jeszcze wystarczającym wskaźnikiem mówiącym o tym, że dana osoba używa Internetu w sposób patologiczny. Należy w tym celu wziąć pod uwagę również inne sygnały, których zaobserwowanie powinno nas zaniepokoić. Problem może dotyczyć Twojego dziecka jeśli:

  • Ma wyraźnie osłabioną kontrolę (bądź w ogóle jej nie ma) czasu spędzanego przed komputerem lub w Internecie
  • Odczuwa i okazuje rozdrażnienie spowodowane koniecznością przerwania lub brakiem możliwości korzystania z komputera/Internetu
  • Dziecko zaniedbuje dotychczasowe zainteresowania, znajomości, formy spędzania wolnego czasu, na rzecz korzystania z Internetu/komputera
  • Korzysta z Internetu nawet wtedy, gdy przestaje je to interesować, nie podejmuje w sieci żadnych ciekawych, czy konstruktywnych aktywności
  • Izoluje się od rówieśników, domowników, bądź nawiązuje i utrzymuje relacje głównie lub jedynie przez Internet.
  • Dochodzi do powtarzających się kłótni między nastolatkiem a innymi członkami rodziny, związane z nadużywaniem komputera/Internetu
  • Coraz intensywniej przeżywa nieprzyjemne stany emocjonalne, takie jak rozdrażnienie, apatia, poczucie nudy, zobojętnianie, złość
  • Korzysta z Internetu po kryjomu, bądź kłamie na temat czasu i/lub sposobu korzystania z sieci
  • Wagaruje po to, aby grać online
  • Nie odrabia prac domowych i opuszcza się w nauce, w związku z poświęcaniem czasu na gry online bądź inną aktywność w sieci
  • Kradnie pieniądze, aby opłacać abonament, kupować akcesoria, nowe postaci, dostęp do nowych gier
  • Nastolatek staje się agresywny, zwłaszcza w sytuacji gdy utrudnia mu się dostęp do komputera/Internetu.

Aby mówić o nadmiernym korzystaniu z Internetu nie trzeba identyfikować u nastolatka wszystkich powyższych objawów. Pojawienie się już części z nich powinno nas zaniepokoić i skłonić do podjęcia działań zmierzających do udzielenia młodej osobie pomocy.

Przyczyny i konsekwencje uzależnienia od Internetu

Przyczyny nadużywania Internetu z reguły są złożone i zależne od indywidualnej sytuacji konkretnej osoby. Gdy nastolatek zatraca się w wirtualnym świecie, to prawdopodobnie znak, że ucieka przed problemami jakich doświadcza w życiu codziennym. Mogą to być problemy rodzinne, niepowodzenia szkolne, trudności w relacjach rówieśniczych, konflikty z rodzicami. Patologiczne korzystanie z Internetu jest formą niekonstruktywnego radzenia sobie ze stresem, unikania sytuacji trudnych, przytłaczających. Ważne aby zwrócić uwagę, że z uzależnieniem od Internetu współwystępują pewne czynniki osobowościowe, a także szeroko pojęte problemy natury psychicznej. Najczęstsze z nich to:

  • Depresja – twoje dziecko zamyka się w sobie, jest bardziej drażliwe, bywa agresywne bądź autoagresywne. Zauważasz, że wycofuje się z wielu aktywności, które wcześniej sprawiały mu przyjemność, jest przygnębione i izoluje się od otoczenia.
  • Nieśmiałość i niskie kompetencje społeczne – nastolatek, który ma szczególne trudności w nawiązywaniu relacji rówieśniczych może być w większym stopniu narażony na problem uzależnienia od Internetu. Poczucie osamotnia, odrzucenia przez rówieśników, może popchnąć Twoje dziecko do szukania bliskich relacji w sieci.
  • Uzależnienie od InternetuNadmierna wrażliwość – twoje dziecko silnie przeżywa niepowodzenia, bardzo emocjonalnie reaguje na trudne sytuacje i jest wrażliwe na krzywdę innych osób. Nadmierna wrażliwość w okresie dojrzewania może stać się dla młodej osoby męcząca, a czasem sprawia że utrudnia jej odnalezienie się w grupie rówieśników, co może stanowić czynnik ryzyka uzależnienia od Internetu.
  • Niskie poczucie własnej wartości – młode osoby w wieku dojrzewania są szczególnie wrażliwe na krytykę, a ich samoocena bywa bardzo niska. Czasem zaniżone poczucie własnej wartości nastolatka przekłada się na poważne trudności w zaakceptowaniu siebie, co wpływa na jego ogóle samopoczucie oraz relacje z innymi osobami. Zatracanie się w grach online, bądź internetowych kontaktach może dostarczać dziecku pozytywnych wzmocnień oraz poczucia osiągnięć oraz własnej sprawczości.
  • Zaburzenia lękowe i fobie ( w tym fobia szkolna oraz społeczna) – nastolatek cierpiący z powodu zaburzeń lękowych często wycofuje się z relacji rówieśniczych, zdarza się, że unika szkoły, a w czasie spędzanym w sieci poszukuje wytchnienia od codziennych problemów i napięć.
  • Inne uzależnienia, – z uzależnieniem od Internetu może również współwystępować eksperymentowanie, bądź nadużywanie przez nastolatka alkoholu, substancji psychoaktywnych bądź dopalaczy.

Wraz z objawami nadmiernego korzystania z sieci, pojawiać i nasilać mogą się również zachowania agresywne, poczucie osamotnienia i izolacji oraz myśli samobójcze. Z badań wynika też, że młodzi ludzie, którzy często wchodzą na strony mediów społecznościowych i długo tam przebywają, częściej cierpią na zaburzenia snu, które dotykowo pogłębiają problemy psychiczne.

Prawdą jest, że w wielu przypadkach nie da się określić czy dany problem jest źródłem czy konsekwencją patologicznego korzystania z Internet, czy też istniał wcześniej a uwydatnił się w związku z pojawieniem się kolejnej trudności. Jednak ważne jest, aby zrozumieć, że problem uzależnienia od Internetu jest na tyle złożony, że często wymaga specjalistycznej pomocy.

Jak zareagować ?

Jeśli zauważyłeś, że Twoje dziecko nadużywa Internetu, bądź niepokoi Cię sposób w jaki z niego korzysta, ważne jest abyś podjął zaplanowane, stanowcze i konsekwentne działania. Przede wszystkim porozmawiaj ze swoim dzieckiem i powiedz mu o tym co zauważyłeś i co Cię niepokoi. Pamiętaj przy tym, że samo ograniczenie dziecku dostępu do Internetu, czy zakaz używania komputera nie przyczyni się do rozwiązania jego trudności.

Uzależnienie od InternetuSpróbuj dowiedzieć się od dziecka jaka jest jego motywacja do korzystania z sieci, co robi podczas sesji w Internecie. Warto aby Wasza rozmowa odbyła się w spokojnej atmosferze, a nie zaraz po kłótni na temat korzystania z komputera. Powiedz dziecku o tym co czujesz – dobrze, aby usłyszało że się o nie troszczysz i martwisz, że zależy Ci na jego samopoczuciu i chcesz mu pomóc. Staraj się nie krytykować dziecka, lecz skoncentruj się na konkretnych zmianach i rozwiązaniach, jakie chciałbyś mu zaproponować.

Postaraj się ustalić z nastolatkiem harmonogram korzystania z urządzeń elektronicznych oraz wyznacz określony czas jaki może on spędzać w sieci. Możecie w tym celu ustalić wspólny kontrakt, który oprócz tych zasad, będzie określał również konsekwencje ich łamania. Aby Wasza umowa była skuteczna musisz być konsekwentny, a jednocześnie wspierać swoje dziecko w podejmowaniu wysiłku zmierzającego do zmiany jego sytuacji.

Pamiętaj, aby nie oczekiwać od dziecka, że całkowicie zrezygnuje z używania komputera, czy Internetu. Pomyślcie wspólnie o tym w jaki sposób mógłby to robić stopniowo. Upewnij się również, że poświęcasz swojemu dziecko właściwą ilość czasu, w którym możecie robić coś razem, rozmawiacie lub po prostu miło spędzacie czas.

Weź pod uwagę, że uzależnienie od Internetu z reguły ściśle związane jest w innymi problemami opisanymi powyżej. Obserwując swoje dziecko i rozmawiając z nim masz szansę dowiedzieć się z jakimi trudnościami jeszcze się zmaga. Często mierząc się z problemem nadmiernego korzystania z Internetu przez Twoje dziecko, będziesz musiał zmierzyć się również z innymi  jego problemami – depresją, lękami, osamotnieniem, wrażliwością, czy niskim poczuciem własnej wartości.

Gdy sytuacja trwa już od dłuższego czasu, a dotychczasowe próby jej zmiany nie przyniosły oczekiwanych rezultatów możesz czuć się bezradny, a silne emocje i obawy o dziecko mogą utrudniać Ci zachowanie obiektywizmu. Często rodzice starając się wpłynąć na swoje dziecko reagują bardzo emocjonalnie, w domu dochodzi do poważnych kłótni, a relacja między nimi a dzieckiem znacznie się rozluźnia, co jeszcze bardziej może pogłębiać trudności.

Zastanów się czy jesteś w stanie sam wspierać dziecko i stawiać mu granice związane z używaniem Internetu. Jeśli czujesz się bezradny, nie widzisz efektów swoich starań, rozważ skorzystanie z pomocy specjalisty, który wesprze Ciebie, a także pomoże Twojemu dziecku w poradzeniu sobie z przeżywanym problemami.

Psychoterapia – kiedy i dlaczego jest konieczna?

Problem uzależnienia od Internetu często wymaga pomocy ze strony specjalisty. W jego rozwiązaniu często nie wystarczy bowiem koncentracja jedynie na zachowaniu dziecka jakim jest patologiczne używanie Internetu, ale konieczne jest zarówno zdiagnozowanie, jak i objęcie terapią problemów współwystępujących. Nieraz okazuje się, że w celu skutecznego wspierania dziecka konieczna jest również modyfikacja dotychczasowych metod wychowawczych stosowanych przez rodziców, a także wzmacnianie relacji między nimi, a ich dzieckiem. W osiąganiu takich zmian pomocna i skuteczna jest psychoterapia.

Jakie korzyści psychoterapia przyniesie Twojemu dziecku i Tobie?

Uzależnienie od InternetuCelem psychoterapii jest przede wszystkim osiągnięcie zmiany, dzięki której poprawi się samopoczucie nastolatka, jego satysfakcja z życia i stosunek do samego siebie. Efektem psychoterapii będzie nie tylko ograniczenie czasu spędzanego w sieci, czy poprawa jego jakości, ale też zmiana sposobów radzenia sobie z trudnościami na inne, bardziej konstruktywne. Cele terapii mogą być  różne i zależne między innymi od tego jakie problemy nastolatka współwystępują z nadmiernym korzystaniem z Internetu.  Wobec tego efektem psychoterapii może być również wzmocnienie poczucia własnej wartości, poprawa relacji z rówieśnikami, efektywniejsze radzenie sobie z przeżywaniem trudnych emocji, wzmocnienie więzi z rodzicami, wzmocnienie poczucia własnej sprawczości, a także inne określone przez nastolatka, wspólnie z psychoterapeutą i przy wsparciu rodziców.

Dzięki konsultacjom ze specjalistą, rodzicom często łatwiej jest zrozumieć problemy i uczucia jakie przeżywa ich dziecko, a dzięki temu mogą też skuteczniej je wspierać. Rodzice mogą nauczyć się jak rozpoznawać, że ich dziecko przeżywa pewne trudności oraz jak wtedy reagować, aby z jednej strony pomagać mu sobie z nimi radzić, z drugiej natomiast wzmacniać łączącą ich z dzieckiem więź. Spotkania z terapeutą pomagają rodzicom wprowadzić pewne zmiany w codziennym funkcjonowaniu rodziny, uczą jak spędzać czas z nastoletnim dzieckiem, w jaki sposób dawać mu coraz większą swobodę przy jednoczesnym stawianiu granic i dbaniu o jego bezpieczeństwo. Współpraca rodziców z terapeutą dziecka jest kluczowa dla osiągnięcia pożądanej zmiany.

JEŚLI CHCESZ POROZMAWIAĆ O SWOJEJ SYTUACJI, POTRZEBUJESZ POMOCY BĄDŹ WSPARCIA, ZAPRASZAM CIĘ DO ZAPOZNANIA SIĘ Z OFERTĄ PRACOWNI ORAZ DO  KONTAKTU ZE MNĄ

Bibliografia:

  1. Chocholska P. Terapia nadmiernego korzystania z Internetu, w: Jak reagować na problem nadmiernego korzystania z Internetu przez dzieci i młodzież. Poradnik dla szkół, Fundacja Dzieci Niczyje
  2. Izdebski P., Kotyśko M., Problemowe korzystanie z nowych mediów, w: Habrat B. (red.), Zaburzenia uprawiania hazardu i inne tak zwane nałogi behawioralne, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2016
  3. Makaruk K., Wójcik Sz., Nadużywanie Internetu przez dzieci i młodzież – zagadnienia teoretyczne, w: Jak reagować na problem nadmiernego korzystania z Internetu przez dzieci i młodzież. Poradnik dla szkół, Fundacja Dzieci Niczyje
  4. Otawa W., Diagnoza nadużywania Internetu przez dzieci i młodzież, w: Jak reagować na problem nadmiernego korzystania z Internetu przez dzieci i młodzież. Poradnik dla szkół, Fundacja Dzieci Niczyje
  5. Rowicka M., Uzależnienia behawioralne. Profilaktyka i terapia, Fundacja Praesterno, Warszawa 2015
  6. Wójcik Sz., Nadużywanie Internetu, w: Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży online. Kompendium dla rodziców i profesjonalistów., Polskie Centrum Programu Safer Internet, Warszawa 2015