Kiedy jedzenie staje się problemem – bulimia

Podłoże i przyczyny bulimii

BulimiaOsoby chorujące na bulimię są zazwyczaj ekstrawertyczne, charakteryzują się wysokim poziomem niepokoju, skłonnościami do depresji, wstydliwością, mają też większą wrażliwość niż osoby chorujące na anoreksję. Pacjenci leczący się z powodu bulimii charakteryzują się też większą skłonnością do zachowań impulsywnych, takich jak sięganie po alkohol, narkotyki, impulsywne wydawanie pieniędzy. Istnienie pewnego wspólnego katalogu cech, czy charakterystyki osób z bulimią nie wyjaśnia jednak dlaczego jedna osoba z takimi cechami choruje, inna natomiast nie. Zakłada się, że u podłoża bulimii leży również pewien rodzaj wrodzonych, być może genetycznych czynników biologicznych mogących predysponować, przyspieszać bądź zaostrzać przebieg bulimii. Wiadomo też, że zaburzenia odżywiania wiążą się z funkcjonowaniem rodziny, z której pochodzi pacjentka. Rodziny osób chorujących na bulimię często charakteryzują się nadmierną opiekuńczością, uwikłaniem emocjonalnym, słabą autonomią poszczególnych jej członków, trudnościami w rozwiązywaniu sytuacji konfliktowych. W rodzinach tych wygląd, waga i osiągnięcia w tym zakresie są istotnymi czynnikami stanowiącymi o poczuciu kompetencji. Pacjentki chorujące na bulimię, często miały bądź nadał mają problemy z uzyskaniem niezależności, wypierają swoje potrzeby i życzenia, ze względu na dominującą ideę rezygnacji z własnego „ja”, na rzecz poświęcenia wartościom i ideałom rodziny pochodzenia.

Żarłoczność psychiczna pojawia się najczęściej u kobiet, które próbowały kontrolować swoją wagę za pomocą różnych diet odchudzających. Bywa, że jeszcze przed wystąpieniem objawów bulimii psychicznej okresowo objadały się, a potem stosowały rygorystyczną dietę. Początek bulimii psychicznej może być też związany z przeżywaniem silnego stresu związanego z chorobą lub śmiercią bliskiej osoby, rozpadem związku, rozwodem, ciążą oraz jej utratą, problemami rodzinnymi, czy utratą pracy. Zdarzenia takie nie są przyczyną bulimii i nie wyjaśniają jej pojawianie się, jednak bulimia może pojawić się jako odpowiedź na brak umiejętności innego poradzenia sobie z przeżywanymi problemami i emocjami. W procesie diagnozy oraz psychoterapii niezwykle ważne jest, aby poznać indywidualną historię każdej pacjentki, jej doświadczenia, obciążenia, stresory jakich doświadcza. Tylko dzięki temu można właściwie ją zrozumieć i poznać podłoże jej choroby, co z kolei przekłada się na skuteczność procesu leczenia.

Funkcjonowanie osoby cierpiącej na bulimię

Funkcjonowanie osoby chorej na bulimie można symbolicznie zawrzeć w formie zamkniętego cyklu, który stale powtarza się, ze zmienną długością i nasileniem poszczególnych jego faz. Zaburzenia jedzenia metaforycznie wyrażają emocje dotkniętej nimi osoby oraz potrzeby, których osoba chora na bulimię nie może lub nie umie inaczej zaspokoić. Stara się w ten sposób ukryć emocje, wypełnić wewnętrzną pustkę, próbuje radzić sobie z codziennym stresem i problemami, jakie niesie życie. Osoba cierpiąca na zaburzenia odżywiania zazwyczaj doświadcza braku zrozumienia, trudno jej też podzielić się z kimś swoimi emocjami i problemami, które przeżywa. Z tego względu, trudne, nierozładowane emocje kumulują się, a napięcie z nimi związane narasta, doprowadzając do napadu bulimicznego.

BulimiaChora podczas napadów bulimicznych zjada olbrzymie ilości jedzenia, którego wartość kaloryczna może nawet kilkanaście razy przekraczać zapotrzebowanie dobowe. Po ataku odczuwa najczęściej rodzaj ulgi związanej ze spadkiem napięcia oraz poczucie winy z powodu frustrującej ją utraty kontroli. Epizody jedzenia przeplatają się z zachowaniami kompensującymi, do których najczęściej należą prowokowane wymioty, ale niektóre chore osoby używają też środków przeczyszczających, przyjmują leki odwadniające, stosują lewatywy, wykonują mocno wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, a nawet sięgają po alkohol lub używają narkotyków. Przed napadami odczuwane jest natomiast napięcie. Pochłanianie jedzenia przynosi swego rodzaju ulgę i ukojenie, następnie zastępowane przez poczucie winy, wstyd i strach o to, co dalej. Częstotliwość z jaką chore na bulimię poddają się napadom jedzenia, jest bardzo różna. Epizody takie mogą występować 2-3 razy w tygodniu, bądź częściej.

Osoby chorujące na bulimię, większość swojego czasu skoncentrowane są wokół tematów związanych z jedzeniem. Często rozmyślają o nim, planują swoje uczty i sposoby pozbycia się go z organizmu. Bywa, że nie chcąc dopuścić innych do swojej tajemnicy, odpychają bliskie osoby, izolują się, co pogłębia stan, w jakim się znajdują.

Warto podkreślić, że bulimię często trudniej zauważyć niż anoreksję, nawet u bardzo bliskiej nam osoby. Osoby chorujące na tę drugą chorobę mają niedowagę, często znacznie widoczną, z kolei osoby chorujące na bulimię mogą mieć wagę w normie, dopiero przyglądając się uważniej można dostrzec towarzyszące chorobie objawy. Choroba może pozostać niezauważona, również dlatego że osoby chorujące na bulimię, zazwyczaj dobrze funkcjonują społecznie, a ich wygląd długo nie zdradza choroby. Przebieg choroby zwykle jest przewlekły, ale nie wyniszczający organizm, o ile nie występują znaczne zaburzenia elektrolitowe, mogące – obok pęknięcia przełyku lub żołądka – doprowadzić nawet do śmierci. Osoby chore na bulimię często mają niedobory żywieniowe (witamin i soli mineralnych), różne zaburzenia metaboliczne, skłonność do zaparć oraz nadmierną wiotkość żołądka, a poza tym uszkodzenia gardła i przełyku od prowokowania wymiotów.

Psychoterapia – w czym może pomóc, kiedy się zgłosić?

BulimiaIstotne jest, aby leczenie bulimii rozpocząć jak najszybciej. Niestety często osoby chorujące na bulimię zgłaszają się do terapeuty nawet kilka lat od momentu pojawienia się pierwszych objawów. Wynika to zwykle z poczucie wstydu, lęku przed ujawnieniem choroby w rodzinie, czy przekonania u osoby chorej, że tylko ona sama może pomóc sobie w rozwiązaniu swoich problemów. Jednak na terapię warto zgłosić się, gdy tylko zauważysz u siebie:

  • Nawracające epizody objadania się. Epizod objadania się charakteryzuje się oboma z następujących cech:
    – jedzenie w wyodrębnionym okresie (np. w ciągu dwóch godzin) takiej ilości pożywienia, która zdecydowanie przekracza to, co większość ludzi zjadłaby w podobnym czasie w podobnych okolicznościach;
    poczucie braku kontroli nad jedzeniem w czasie takiego epizodu (np. poczucie, że nie można zaprzestać jedzenia lub zapanować na tym, ile się zjada).
  • Nawracające, nieodpowiednie zachowania kompensacyjne podejmowane w celu zapobieżenia przyrostowi masy ciała, takie jak:
    – samoprowokowanie wymiotów,
    – nadużywanie leków przeczyszczających, moczopędnych, wlewów przeczyszczających lub innych leków,
    – głodowanie,
    – nadmierne ćwiczenia fizyczne.
  • Samoocenę pozostającą pod nadmiernym wpływem kształtu i masy ciała
  • Poczucie osamotnienia, pustki, przeżywanie stałego lęku i niepokoju
  • Trudności w relacjach z bliskimi
  • Niskie poczucie własnej wartości i brak wiary w siebie
  • Poczucie bezradności
  • Problemy w relacjach interpersonalnych

Psychoterapia może pomóc osobie chorującej na bulimię lepiej zrozumieć siebie i radzić sobie, w wielu obszarach swojego życia. Praca psychoterapeutyczna dotyczyć może między innymi takich aspektów jak:

  • Skupienie się na objawach i praca nad zmniejszeniem ich destrukcyjnego wpływu na zdrowie i samopoczucie pacjenta,
  • Rozwijanie umiejętności rozpoznawania oraz radzenia sobie z emocjami, takimi jak lęk, złość, niepokój,
  • Rozpoznawanie aktualnych sytuacji problemowych istotnych dla pacjenta oraz rozwijanie adekwatnych reakcji na nie,
  • Eksplorowanie indywidualnej historii pacjenta oraz jego rodziny,
  • Zwiększanie poczucia zaufania do samego siebie i zmiana stosunku do siebie oraz swojego ciała,
  • Wzmacnianie relacji interpersonalnych,
  • Poprawa w zakresie regulacji emocjonalnej,
  • Wzmocnienie troski o samego siebie, rozpoznawanie własnych mocnych stron i zasobów.

JEŚLI CHCESZ POROZMAWIAĆ O SWOJEJ SYTUACJI, POTRZEBUJESZ POMOCY BĄDŹ WSPARCIA, ZAPRASZAM CIĘ DO ZAPOZNANIA SIĘ Z OFERTĄ PRACOWNI ORAZ DO  KONTAKTU ZE MNĄ

Źródła:

  1. Abraham S., Llewellyn-Jones D., anoreksja, bulimia, otyłość, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995
  2. Józefik B., Pilecki M., Obraz kliniczny zaburzeń odżywiania się, w: Józefik B., (red.), Anoreksja i bulimia psychiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1999
  3. Józefik B., Ulasińska R., Perspektywa rodzinna a rozumienie zaburzeń odżywiania się, w: Józefik B., (red.), Anoreksja i bulimia psychiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1999
  4. Talarczyk M., Bulimia, przepisy, paradoksy, zaklęcia. Media Rodzina, Poznań 2010
  5. Wolska M., Cechy indywidualne pacjentów z zaburzeniami odżywiania się, w: Józefik B., (red.), Anoreksja i bulimia psychiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1999
  6. http://dziecisawazne.pl/zaburzenia-odzywiania-cz-2-bulimia/